Tại giải FIFA Club World Cup vừa kết thúc ở Mỹ, thời tiết nắng nóng đã gióng lên hồi chuông cảnh báo cho môn thể thao này. Đây chỉ là màn dạo đầu cho những thách thức có thể xảy ra tại World Cup 2026, do ba nước Mỹ, Mexico và Canada đồng tổ chức vào năm sau. Khi nhiệt độ toàn cầu tiếp tục tăng, các nhà khoa học cảnh báo rằng việc tổ chức các giải đấu bóng đá như World Cup vào mùa hè ở bán cầu Bắc đang ngày càng trở nên nguy hiểm đối với cả cầu thủ và khán giả. FIFA có thể cần cân nhắc điều chỉnh lịch thi đấu bóng đá để giảm thiểu nguy cơ bị tổn thương do nhiệt.
Giáo sư Piers Forster, Giám đốc Trung tâm Khí hậu Tương lai Priestley tại Đại học Leeds, Anh, đã cảnh báo: “Nếu không sớm áp dụng các biện pháp quyết liệt như tổ chức các sự kiện thể thao vào mùa đông hoặc chuyển đến các khu vực vĩ độ cao, rủi ro sẽ tiếp tục gia tăng trong thập kỷ tới. Hiện tại, chúng ta có thể chỉ còn cách một thảm kịch trong thể thao do sóng nhiệt gây ra bởi một đợt thời tiết cực đoan. Các cơ quan quản lý cần phải nghiêm túc lắng nghe cảnh báo từ các khoa học về khí hậu và sức khỏe.”
Kể từ kỳ World Cup đầu tiên vào năm 1930, việc tổ chức giải đấu vào tháng 6 đến tháng 7 đã trở thành truyền thống. Tuy nhiên, theo dữ liệu từ Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Hoa Kỳ, nhiệt độ trung bình toàn cầu từ tháng 6 đến tháng 8 đã tăng 1.05°C so với năm đó. Riêng mùa hè ở Châu Âu đã tăng nhiệt độ lên tới 1.81°C, và từ những năm 1990, tốc độ tăng nhiệt càng nhanh. Nhà khoa học khí hậu Friederike Otto từ Đại học Hoàng gia London thẳng thắn nhận xét: “Nếu không muốn cầu thủ và người hâm mộ bị suy kiệt nhiệt thậm chí tử vong, các trận đấu bóng đá cường độ cao chỉ có thể được tổ chức vào buổi sáng sớm hoặc ban đêm.”
Giải vô địch câu lạc bộ thế giới lần này diễn ra tại 11 thành phố trên khắp nước Mỹ (từ ngày 14 tháng 6 đến ngày 13 tháng 7). Nhiệt độ cực đoan và giông bão đã buộc FIFA kích hoạt thỏa thuận ứng phó khí hậu cực đoan phiên bản mới, bao gồm việc tăng số lần tạm dừng trận đấu, tăng cường thiết bị làm mát bên lề sân và cung cấp nước uống. Tiền vệ Enzo Fernández của Chelsea vẫn xuất hiện triệu chứng chóng mặt do nhiệt độ cao, kêu gọi rằng World Cup năm sau nên tránh thi đấu vào buổi trưa. Hiệp hội các cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp quốc tế (FIFPRO) còn cảnh báo rằng, trong 16 thành phố tổ chức năm sau, có 6 thành phố thuộc “khu vực có rủi ro áp lực nhiệt rất cao”.
Chủ tịch FIFA Gianni Infantino ngày 13 tháng 7 đã tuyên bố sẽ ưu tiên sử dụng các sân vận động có mái che để tổ chức các trận đấu vào ban ngày. Tuy nhiên, thách thức đối với World Cup 2030 do Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Morocco đồng đăng cai còn nghiêm trọng hơn – thời gian diễn ra từ giữa tháng 6 đến giữa tháng 7 với các trận đấu vào buổi chiều và tối, trong khi ba quốc gia này đã ghi nhận nhiệt độ cực đoan vượt quá 40°C trong mùa hè vừa qua. Mặc dù FIFA đã giảm nhẹ các rủi ro trong báo cáo đánh giá xin đăng cai năm 2030, nói rằng “biến đổi khí hậu hiện tại chưa đến mức ảnh hưởng đến sức khỏe của người tham gia”, các chuyên gia đã đặt ra nghi vấn mạnh mẽ.
Các nhà khoa học thể thao từ Đại học Canberra, trong đó có Julien Périard, đã giải thích rằng: “Cầu thủ thi đấu dưới ánh nắng trong 90 phút có thể khiến nhiệt độ cơ thể tăng cao bất thường, dẫn đến chuột rút cơ bắp, suy kiệt nhiệt, thậm chí là say nắng có thể gây nguy hiểm đến tính mạng.” Trên thực tế, các sự kiện mùa hè như marathon trong Thế vận hội đã được điều chỉnh để diễn ra vào sáng sớm từ lâu. Tuy nhiên, để phù hợp với khung giờ vàng phát sóng tại Châu Âu, các trận đấu của World Cup hiếm khi được sắp xếp vào buổi sáng. Với việc số đội tham gia World Cup 2026 tăng lên 48 đội, lịch thi đấu dày đặc càng làm giảm không gian điều chỉnh lịch trình.
FIFA quyết định tổ chức World Cup 2022 tại Qatar vào tháng 11 và 12 thay vì mùa hè như thường lệ, và dự kiến World Cup 2034 tại Ả Rập Saudi cũng sẽ diễn ra vào thời gian này. Tuy nhiên, việc thay đổi mùa giải gây ảnh hưởng lớn đến lịch thi đấu của các giải vô địch quốc gia và Champions League tại châu Âu, tạo ra thách thức lớn trong việc điều phối. Theo nghiên cứu của Giáo sư Ollie Jay từ Đại học Sydney, so với thập niên 1990, nguy cơ vận động viên phải chịu đựng nhiệt độ cao đã tăng 28% vào năm 2023. Nhà khoa học khí hậu Michael Mann từ Đại học Pennsylvania cảnh báo: “Đây không chỉ là vấn đề của một trận đấu bóng, mà còn tượng trưng cho sự phá hoại toàn diện của biến đổi khí hậu đối với cơ sở hạ tầng đời sống hiện đại.”
