Ngày 30 tháng 10, theo thông tin từ chính phủ Việt Nam, Việt Nam trong những năm gần đây đã thể hiện tham vọng lớn đối với ngành công nghiệp bán dẫn, đặc biệt chú ý đến sức hút về mức lương và phúc lợi của ngành công nghiệp bán dẫn Đài Loan đối với du học sinh Việt Nam tại đây. Theo dữ liệu, Việt Nam là một trong mười quốc gia nguồn sinh viên quốc tế hàng đầu thế giới. Theo báo cáo của VnExpress, bảy quốc gia điểm đến du học hàng đầu của sinh viên Việt Nam lần lượt là Hàn Quốc, Nhật Bản, Úc, Mỹ, Đài Loan, Trung Quốc và Canada.
Tại buổi lễ công bố “Hồ sơ di cư Việt Nam 2023” do Cục Lãnh sự Bộ Ngoại giao Việt Nam tổ chức vào ngày 29 tháng 10, có nội dung đề cập, khoảng 70% đến 80% du học sinh tự túc sau khi hoàn thành việc học đều ở lại làm việc tại nước ngoài, do mức lương và điều kiện phúc lợi tại nước du học cao. Báo cáo chỉ ra, số lượng du học sinh Việt Nam ngày càng tăng, với hơn 250.000 người hiện nay, trong đó có khoảng 10.000 du học sinh tự túc mỗi năm.
Phó Cục trưởng Cục Lãnh sự – Bà Phan Thị Minh Giang cho biết, hiện chưa có dữ liệu tổng thể về việc du học sinh trở về nước sau khi tốt nghiệp, nhưng theo nhiều thống kê, tỷ lệ du học sinh tự túc trở về là không cao, khoảng 70% đến 80% ở lại nước ngoài. Bà Minh Giang nói: “Kể từ lần đầu tiên công bố hồ sơ di cư vào năm 2016, vấn đề chảy máu chất xám đã nhiều lần được đề cập và hiện vẫn đang được quan tâm.”
Chính phủ Việt Nam cho rằng, du học sinh tự túc chọn ở lại làm việc tại nước ngoài chủ yếu là do thu nhập và phúc lợi ở nước ngoài hấp dẫn hơn. Việt Nam lấy ví dụ từ Đài Loan, nơi mức lương khởi điểm cho sinh viên tốt nghiệp người Việt có bằng cử nhân trong ngành bán dẫn là từ 25 đến 33 triệu đồng Việt Nam (tương đương khoảng 3.2 đến 4.2 triệu đồng Đài Loan), còn đối với bậc thạc sĩ và tiến sĩ thì mức lương khởi điểm đạt 37 đến 55 triệu đồng Việt Nam, chưa kể phụ cấp và thưởng hiệu quả.
Việt Nam đã thu lợi từ làn sóng chuyển dịch chuỗi cung ứng do chiến tranh thương mại Mỹ-Trung năm 2018, trở thành điểm đến nổi bật của ngành công nghệ điện tử mới nổi. Trong những năm gần đây, tuy có tham vọng lớn đối với việc tham gia vào chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, nhưng Việt Nam đang đối mặt với vấn đề thiếu hụt nhân tài. Chính phủ Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo 50.000 kỹ sư bán dẫn vào năm 2030.
Bà Phan Thị Minh Giang nhận định, ngoài chế độ đãi ngộ, Việt Nam cần có những cải cách mang tính đột phá hơn để thu hút du học sinh trở về nước. Cần biến thách thức thành cơ hội, xây dựng quan niệm mới về “tính lưu động của tài năng”, tức là người Việt Nam di cư ra nước ngoài vẫn có thể đóng góp cho đất nước theo nhiều cách khác nhau.
